Wat is vergunningvrij bouwen?
In Nederland mag u een reeks bouwwerken uitvoeren zonder omgevingsvergunning. De spelregels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat in 2024 de oude regels uit het Bouwbesluit en de Wet ruimtelijke ordening verving. De kernvraag is altijd: valt uw bouwwerk binnen de nationale normen én zijn er geen afwijkende regels in het gemeentelijk omgevingsplan?
De staffel: hoeveel mag u bijbouwen?
De maximale oppervlakte voor vergunningvrije bijgebouwen en uitbouwen in het achtererf wordt berekend op basis van het achtererfgebied (art. 22.36 Bbl). De staffel werkt als volgt:
- 50% van de eerste 100 m² achtererfgebied → maximaal 50 m²
- 20% van 100–300 m² achtererfgebied → maximaal 40 m² extra
- 10% boven de 300 m² → maximaal 10 m² extra per 100 m²
- Absoluut maximum: 150 m² voor het totaal aan bijgebouwen en uitbouwen
Het achtererfgebied is ruwweg het deel van uw perceel achter de voorgevelrooilijn — niet het totale perceel. Bestaande bijgebouwen tellen mee in de berekening.
Welke bouwwerken zijn vergunningvrij?
Aanbouw en uitbouw aan de achtergevel
Een uitbouw aan de achterzijde is vergunningvrij als:
- De diepte maximaal 4 meter bedraagt (gemeten vanaf de oorspronkelijke achtergevel)
- De hoogte maximaal 4 meter is
- De afstand tot de perceelgrens minimaal 1 meter blijft
- De uitbouw niet buiten het achtererf uitsteekt
Vrijstaand bijgebouw (garage, tuinhuis, schuur)
Vergunningvrij als het wordt gebouwd in het achtererfgebied en voldoet aan:
- Goothoogte maximaal 3 meter
- Dakhelling niet meer dan 55 graden
- Oppervlakte binnen de staffel (zie boven)
Dakkapel
Op het achterdak of zijdak is een dakkapel vergunningvrij, mits:
- Niet op het voordak geplaatst
- Minimaal 0,5 meter van de zijkant van het dak
- Maximaal 1 meter hoog (inclusief omlijsting)
Wat is nooit vergunningvrij?
- Een aanbouw aan de voorgevel of straatzijde
- Een kelder of verdiepte bouw
- Bouwwerken hoger dan 5 meter in het achtererfgebied
- Uitbouwen in een beschermd stadsgezicht (altijd vergunning vereist)
Afwijkingen per gemeente
De nationale normen gelden als ondergrens, maar gemeenten mogen via hun omgevingsplan strengere regels vaststellen. Voorbeelden:
- Amsterdam en Rotterdam hebben in bepaalde wijken strengere kapvorm-eisen
- Historische binnenstedelijke gebieden vallen vaak onder een beschermd gezicht
- Sommige nieuwbouwwijken hebben een maximale dakkapelhoogte van 0,75 meter
Controleer altijd het omgevingsplan van uw gemeente via het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl) of vraag het op bij de gemeente zelf.
Hoe bereken ik mijn bouwmogelijkheden?
Het PlotSense Bouwmogelijkhedenrapport berekent de staffel exact voor uw adres: perceeloppervlakte, achtererfdeel, bestaande bebouwing en de resulterende maximale oppervlakte voor vergunningvrij bijbouwen — op basis van officiële Kadaster- en BAG-data. Inclusief een toelichting op het bestemmingsplan en de gevelafstanden.
Adres opzoeken is gratis. Het volledige rapport is beschikbaar voor €65.
Wilt u eerst weten hoe groot uw perceel precies is? Lees ons artikel over hoe groot uw perceel is en hoe u dat gratis checkt. Of bekijk hoe u een perceel opmeet via het Kadaster.